# شعرخوانی نهم
بود قدر تو افزو از ملائک
🦋🦋🦋
تاریخ ادبیات:

باباطاهر عریان همدانی.شاعر وعارف قرنهای چهاروپنج.معاصر سلجوقیان.اشعار بابا طاهر با نام *ترانه* و *دوبیتی* به گویش خاص محلی معروف است.دوبیتیهایش دارای مضامین لطیف عرفانی وعواطف ساده است.آرامگاه وی در همدان است.

🦋دلی دیرم خریدار محبت کزو گرم است بازار محبت

📕لغت :دیرُم :همان فعل ِ دارم. است درگویش همدانی/  گرم است:پررونق است
📕معنی:دلی دارم که خواهان محبت است وبه واسطه ی آن بازار مهرومحبت رونق پیدا کرده است.
📕آرایه:تشخیص:مصراع اول دلی که خریدارمحبت است./ گرم :کنایه از پر رونق بودن
📕دستور:دلی مفعول مصراع اول/خریدار محبت :مسند برای مصراع اول/بازار محبت:نهاد مصراع دوم/گرم مسند مصراع دوم

🦋لباسی دوختم برقامت دل/زپودمحنت وتارمحبت

📕لغت:قامت:قد/پود:نخهای افقی پارچه/محنت:رنج وسختی/تار:نخهای عمودی پارچه
📕معنی:دلم سرشاراز رنج ومحبت است.
📕آرایه:قامت دل:اضافه ی استعاری(دل شبیه آدمیست که قامت دارد)
پودمحنت:اضافه ی تشبیهی/تارمحبت:اضافه ی تشبیهی
📕لباسی:مفعول. ی نکره/پود محنت:متمم قیدی/تار محبت:متمم قیدی

🦋بوددردمودرمانم ازدوست/بودوصل موو هجرانم از دوست

📕لغت:"مو"همان ضمیر"من"است درگویش همدانی/هجران:فراق وجدایی متضادوصل
📕معنی:معشوق من هم درد را می دهد هم درمان را/هم وصال را می دهد هم هجران وجدایی را
📕آرایه:دردودرمان :تضاد/وصل وهجران:تضاد/
📕دستور:ازدوست در هردومصراع مسند است./ مو در هر دومصراع مضاف الیه

🦋اگر قصابم ازتن واکره پوست/جداهرگزنگردد جانم ازدوست

📕لغت:واکره:بازکرده.جداکرده/
📕معنی: حتی زمانی که من مرده باشم هم هرگز معشوق خودرا رها نمی کنم وهمچنان به یاد اوهستم
📕آرایه:مصراع اول کنایه ازمردن/دوست وپوست جناس ناقص اختلافی
📕دستور:درمصراع اول جابجایی ضمیر داریم.(قصابم ازتن واکره پوست)قصاب ازتنم واکره پوست/پس  َم مضاف الیه برای تن است/واکره فعل پیشوندی/هرگز قید مختص/جدا:مسند

🦋به قبرستان گذرکردم کم وبیش بدیدم قبر دولتمندودرویش

📕لغت:دولتمند:ثروتمند متضاد درویش.فقیر
📕معنی:گاهی به قبرستان می رفتم قبر ثروتمندوفقیر را می دیدم
📕آرایه: کم وبیش تضاد/دولتمندودرویش:تضاد
📕دستور:کم وبیش قید /قبرستان:وندی/دولتمند:وندی

🦋نه درویش بی کفن درخاک رفته/نه دواتمند برده یک کفن بیش

📕لغت:پارچه ی سفیدی که برتن مرده می کنند/
📕معنی: همه درنهایت هنگام مرگ فقط یک کفن باخودبرده اندنه کمتر نه بیشتر(چه فقیروچه دولتمند)
📕آرایه:درویش ودولتمند تضاد/درخاک رفته کنایه از مرده
📕دستور :نه* در اول دوبیت حرف ربط مزدوج/بی کفن قید حالت/خاک متمم قیدی/یک کفن بیش مفعول/یک ص شمارشی/بیش صفت برتر یا تفضیلی

🦋دلا غافل زسبحانی چه حاصل/مطیع نفس وشیطانی چه حاصل

📕لغت :سبحان :خداوند پاک ومنزه/غافل:بی خبر .بی توجه/مطیع:فرمانبردار.اطاعت کننده/نفس:اینجا منظور نفس امّاره (امرکننده به بدی)است.
📕معنی:ای دل غفلت وبی خبری ازخداوند پاک وسبحان چه حاصلی برای تو دارد؟اطاعت ازنفس اماره وشیطان برای تو چه حاصلی دارد؟
📕آرایه:نفس مجاز از نفس اماره
📕دستور:دلا:دل منادا الف نشانه ندا/درهردومصراع فعل "دارد "به قرینه حذف شده/چه حاصل درهردومصراع"چه"صفت پرسشی .حاصل >مفعول/سبحانی:ی اسنادی.همان فعل هستی

🦋بودقدرتو افزون از ملائک توقدرخودنمی دانی چه حاصل

📕لغت:قدر:ارزش/افزون:برتر/ملائک جمع مَلَک .فرشتگان
📕معنی :تو از نظر ارزش ومرتبه ازفرشتگان بالاتر هستی ای انسان اگرارزش خودراندانی چه حاصل؟
📕آرایه:مصراع اول تلمیح به اشرف مخلوقات بودن انسان/تکرار کلمه ی"قدر"
📕دستور:قدرتونهاد/تو مضاف الیه/افزون از ملائک>مسند/ملائک متمم/قدرخودمفعول/خودمضاف الیه/چه حاصل مفعول/چه صفت پرسشی/مصراع دوم حذف فعل دارد 

🦋مکن کاری که برپا سنگت آیو/جهان با این فراخی تنگت آیو

📕لغت:فراخ :بزرگ وگشاد/آیو:آیددرگویش همدانی
📕معنی:کاری نکن که دچارسختی شوی وجهان به این بزرگی برای تو تنگ وسخت شود
📕آرایه:تنگت وسنگت جناس ناقص اختلافی
برپا سنگ آیو:کنایه از دچار سختی ومشکل شدن/مصراع دوم پارادوکس یا متناقض نما/فراخ وتنگ تضاد
📕دستور :کاری مفعول/ی نکره/سنگت آیو جابجایی ضمیر(بر پایت سنگ آید)> َ ت مضاف الیه برای پا/تنگت آیو : َت متمم برای تو تنگ آید/فراخی:فراخ+ی مصدری :فراخ بودن :وندی


🦋چو فردانامه خوانان نامه خوانند تو وینی نامه ی خود ننگت آیو

📕لغت :نامه خوانان:فرشتگان قرائت کننده ی نامه ی اعمال/وینی:ببینی درگویش همدانی/ننگ:شرم/فردا:روزقیامت
📕وقتی فرشتگان در روز قیامت نامه ی اعمال تو را می خوانندنامه ی اعمالت راببینی احساس شرمندگی می کنی
📕آرایه:فردا مجاز از قیامت/نامه مجاز از  اعمال انسان/استعاره از فرشتگان/کل بیت تلمیح به روز قیامت دارد
📕دستور:فردا: قیدزمان/نامه خوانان:نامه+خوان+ان وندی مرکب /نامه در مصراع اول یعنی فرشتگان و در مصراع دوم یعنی نامه